Het verhaal dat bleef liggen: Henk van Asselt en de kracht van herinneren

Van persoonlijke interesse naar betrokkenheid

Pas later kwam de behoefte om te begrijpen wat er zich in de oorlogsjaren had afgespeeld. Maar toen waren veel mensen die het konden vertellen er niet meer.

“Dat voelde als een gemis,” vertelt Van Asselt. “Je hebt vragen, maar niemand meer om ze aan te stellen.”

Verhalen die hij onderweg hoorde, begon hij vast te leggen. Wat begon als interesse, groeide uit tot een missie. Samen met schrijfster Jeanne Dijkstra leidde dat tot het boek ‘Elspeet, baken van verzet’.

Het boek kreeg zelfs koninklijke aandacht, toen Van Asselt het toevallig onder de aandacht wist te brengen bij toenmalig prins Willem Alexander, tijdens de Nationale Veteranendag 2012 op het Malieveld in Den Haag.

Hij ontving een persoonlijke bedankbrief vanuit het Koninklijk Huis, die nu als herinnering boven zijn bed hangt.

Het bleef daar niet bij. Met ds. M. van Koot schreef hij later ‘Elspeet in oorlogstijd’. De opbrengst gaat volledig naar de lokale herdenkingen.

Herdenking opnieuw tot leven gebracht

In 2022 vond er geen 4 mei-herdenking plaats in Elspeet, dat was de aanleiding voor Van Asselt om samen met Uilke de Boer en André Dorst het 4 en 5 mei comité Elspeet op te richten. Het doel was helder: herdenken terugbrengen in het dorp.

De oplossing werd gevonden in het betrekken van kinderen. “Kinderen lezen nu gedichten voor tijdens de herdenking,” zegt Van Asselt. “En je ziet meteen wat er gebeurt. Ouders komen mee, opa’s en oma’s sluiten aan. Het wordt weer iets van ons allemaal.”

Daarnaast worden scholen actief betrokken, onder meer met gastlessen van veteranen en een speciaal samengesteld ‘denkboek’. Henk werkt nog aan een nieuwsbrief voor kinderen met als titel 'Vrede bewaren, hoe doe je dat ook al weer?'

Daarin zal het onderhouden van goede betrekkingen, goede relaties, een belangrijk onderdeel van uitmaken. Via de schoolnieuwsbrieven worden gezinnen door het comité uitgenodigd om de herdenking bij te wonen. 

Namen die blijven klinken

De herdenking in Elspeet vindt plaats bij het oorlogsmonument op de algemene begraafplaats aan de Uddelerweg.

Op de herdenksteen staan vredesduiven, met een olijftakje in de snavel. Een klein beeld, maar met een grote betekenis: hoop na verwoesting. Op het omringende muurtje worden zeventien namen genoemd, waaronder namen van dorpsgenoten die nooit terugkeerden.

Bijzonder is de vermelding van een Duitse verzetsheld, Wilhelm Heinrich Ernst Camlott , die op Elspeetse begraafplaats begraven ligt. Voor zover bekend komt dat in Nederland nergens anders voor. Het monument is geadopteerd door leerlingen van de Da Costa basisschool Elspeet.

“Het zijn niet zomaar namen,” zegt Van Asselt. “Het zijn verhalen. En die moeten verteld blijven worden.”

Verhalen doorgeven aan de volgende generatie

Ook buiten de herdenking om wordt gewerkt aan bewustwording. Scholen krijgen lespakketten, veteranen komen in de klas en leerlingen worden actief betrokken.

Bij het Lancaster-monument aan de Schaarweg, waar zeven geallieerde vliegers omkwamen, speelt datzelfde idee. Sinds kort is het monument geadopteerd door leerlingen van de Eben-Haëzer basisschool.

“We zijn er nog niet”

Toch is Van Asselt nog niet klaar. Integendeel.

“We hebben iets opgebouwd, maar het moet blijven bestaan,” zegt hij. “Herdenken stopt niet. Het moet telkens opnieuw worden doorgegeven.”