Of ze niet in Brussel moet zitten om zich te laten horen? “Vandaag (4 juni) niet, vandaag is vooral een actiedag van FDF (Farmers Defence Force). Eerder was ze al in Brussel met Agractie. een partij waar ze zich meer bij thuis voelt. Al is ze wel heel blij wat ze ziet in de media: “Ze roepen echt op om de kloof tussen Europa en Nederland te dichten. En ze vragen Europa om niet te focussen op één onderwerp, maar ook echt breder te kijken. Zo zijn wij boeren weer gezien en gehoord. Ik denk op een goede manier.”

Derogatiebeschikking
Strijdlustig is Nanda zeker. Ze is samen met haar man volop aan het bouwen aan hun toekomst. Ze hebben bewust twee jaar geleden het bedrijf overgenomen van haar schoonouders, maar verdienen tot nu toen maar weinig aan het bedrijf. De kosten voor het mestafvoeren bijvoorbeeld kost minimaal €30.000,- omdat ze zelf niet meer alles mogen uitrijden, vanwege de afbouw van de derogatiebeschikking.* “Ja, dat doe je ook niet voor de hobby. We willen graag werken aan onze droom, maar wanneer de derogatie er helemaal af gaat, worden de kosten minimaal verdubbeld. Dat is geld wat niet geïnvesteerd kan worden in innovaties of om af te lossen. Met alle nieuwe regels die komen, moeten we ook weer aanpassingen doorvoeren in het bedrijf, dat moet de boer allemaal uit eigen zak betalen. Ik maak me er wel zorgen over hoe dat allemaal moet.”

Onzeker bestaan
Nanda zegt ook duidelijk dat ze niet verder durft te kijken dan naar haar eigen toekomst. “Voor mijn zoon zou ik zeggen: word vooral geen boer. Het is te onzeker en je verdient een magere boterham. Tenzij je net zo’n gepassioneerde boer bent als Harry, dan red je het wel. Maar het is niet bepaald een relaxed leven. En dan heb ik het niet over de lange dagen.”

Hoop
Met de nieuwe regeringspartijen krijgt de jonge boerin weer een beetje hoop. Met de BBB hebben we een partij aan het roer, die transparant is en doet wat ze zeggen en zeggen wat ze doen. Als het ze niet lukt, kunnen ze eenvoudig uitleggen waarom iets niet lukt. Er wordt niet omheen gedraaid. En ze zien de boeren staan.

Stemmen
“Het is des te belangrijker om op 6 juni te gaan stemmen. Europa is zo ver weg, maar ik stem wel. En bewust op een partij die Europa ook naar Den Haag wil halen. Ik hoop dat ze daarmee hun focus breder kunnen trekken. Eigenlijk moet Europa een stapje terug doen en ook kijken naar verhoudingen. Niet alles over één kam scheren. Ieder land is anders en in ieder land is een andere behoefte. Ik ken veel jonge boeren die stoppen met het bedrijf, door alle onzekerheden. Dan hebben we toch straks een gat in onze samenleving? Ook op het sociale gebied, want ook zorgboerderijen en kinderopvang op boerderijen, shool-uitjes, alles op een boerderij valt straks weg.”

Zorg dat Europa ons ziet
“Ik ben inmiddels ook gefrustreerd, dat mag je best weten. Maar we lossen dat niet op door een giertank leeg te spuiten in Brussel. We moeten zorgen dat we met elkaar in verbinding blijven, dat Europa ons ziet en dat de juiste partijen in Europa gaan zitten, die ons boeren ook vertegenwoordigen.”

Nanda: “Dus focus je op de boodschap, niet op het mooie plaatje. Kijk naar de inhoud en bedenk wat goed is voor Nederland. En voor ons hoop ik dat wij een beter belegde boterham kunnen verdienen in de toekomst. Mijn motto blijft: eerst zien dan geloven. Waarmee stemmen heel erg belangrijk is, om daar maar een beetje invloed op te hebben.”

*afbouw derogatiebeschikking betekent voor de boeren dat ze niet meer al het mest over hun eigen land kunnen uitrijden. En daarmee de ‘overtollige’ mest moeten afvoeren. Hoeveel mest er uitgereden mag worden is berekend over het oppervlakte land wat de boer heeft.