Dus ik begon: oorlog, kernbom, genocide, terreur, omvolking, racisme, criminaliteit, drugshandel, complottheorie, nepnieuws, milieuvervuiling, corruptie, onderdrukking, marteling, uitbuiting, steekpenningen. ‘Heb je dat?’ vroeg ik aan de ambtelijk secretaris.

‘Ja’ zei hij ‘maar er zijn natuurlijk ook nog kleinere zaken. ‘Zoals?’ Vroeg ik, en hij begon: haat, pesten, bashen, afzeiken, dierenbeulen enzo. Ik snapte hem meteen en vulde aan: vandalisme, fraude, stress, narcisme, intolerantie, eigenwijsheid, onverschilligheid, jaloezie, kleineren, zwart maken (‘had ik al’ mompelde de secretaris), intimideren, verwaarlozing, rotte tomaten, slapeloosheid … en net bij dat woord werd ik wakker uit deze Jozefdroom. Met direct de gedachte: hoe naïef kun je zijn!

Zo werkt dat natuurlijk niet. Je kunt een woord schrappen maar niet de betekenis ervan, het verschijnsel, de houding van wie zich eraan schuldig maakt. Zelfs als Poetin, Kim-Jong Un, Maduro en consorten vandaag zouden verdwijnen is het probleem niet opgelost. Mijn tegendraads activisme sloeg om in het besef dat je die woorden juist nodig hebt, want dan kun je het kwaad waarvan het woord het etiket vormt in de bek kijken en bestrijden. Samen met medestanders kun je het benoemen als kwaad: wijs aan, laat zien wat niet deugt, wat slecht is, wat er mis gaat, misschien voedt dat ook het verzet ertegen. Of nog mooier: stel er goed gedrag en deugden tegenover, neem het op voor slachtoffers, kwetsbaren, onderdrukten, kanslozen. Het is het proberen waard.

Nog verder denkend kun je er een lans voor breken om juist goede woorden extra te gaan benoemen. Nu ga ik daar maar geen lijst van geven, maar je zou kunnen denken aan bewogenheid met elkaar, empathie, liefde, opgewektheid, vrede, geduld, vriendelijkheid, zorgzaamheid, jezelf onder controle houden (waarom komt me dit zo bekend voor?), maar daar ga ik weer. Gelukkig is er geen verbod op dagdromen. En je moet natuurlijk ergens beginnen als het om verbetering gaat. Verbeter de wereld en dan iets met een goed verstaander en een half woord, de beste stuurlui enzo. Heerlijk die zomer, nuttig vooral.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)