Lucas van 't Hul uit Nunspeet -inmiddels net 16 geworden- is één van die 112-fotografen. Een grote brand of een ongeluk, daar draait hij zijn hand niet voor om. Op de fiets gaat hij naar meldingen in Nunspeet en omgeving, want hij kan nog geen auto rijden.

"Nee helaas niet", zegt Lucas. "Dan moet ik maar met de benenwagen." Hij merkt dat er steeds meer jonge fotografen bijkomen. "Dat zijn ook veel fotografen die het voor de hobby doen, die het leuk vinden om de politie en de brandweer in actie te zien. Ik denk dat ze rond de 12 jaar zijn als het begint. Dan staan ze er nog als kleine snotneusjes bij, maar ze leren er wel van. Ze worden steeds beter. En uiteindelijk kom je op professioneel niveau."

Even los van het ethische aspect, geldt natuurlijk gewoon de wet: onder de 13 jaar is het verboden om te werken. En tussen de 13 en de 16 mag het alleen onder strenge voorwaarden.

Kijk naar een reportage over de minderjarige 112-fotografen:

Ook ervaren De Stentor- en ANP-fotograaf Bram van de Biezen merkt de jonge aanwas op. "De laatste tijd zie je steeds meer nieuwe gezichten en ze worden ook steeds jonger." Bram doet zelf nog nauwelijks aan 112-fotografie, dat is voor professionals geen interessante markt meer.

Wel maakt hij zich zorgen om de kwaliteit van de fotografen: "Ze schieten maar raak. Er is geen controle waar het geplaatst wordt. Het kan overal terechtkomen met herkenbare nummerborden of mensen erop. Dat is natuurlijk het risico ervan."

Lucas laat weten dat hij zich strikt aan de regels houdt. De jonge fotograaf werkt samen met een aantal andere jongeren aan de site 112 Nunspeet. Slachtoffers en kentekens worden daarbij netjes geblurred.

Hulpverleners in de weg gelopen

Ook hulpverleners klagen steen en been. Ze worden soms bij meldingen in de weg gelopen door de jonge fotografen.

De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland zegt er het volgende over: "Medewerkers van de brandweer moeten tijdens een inzet hun werk goed kunnen doen. Het is voor ons onacceptabel dat het werk tijdens een inzet negatief wordt beïnvloed of wordt belemmerd. Tevens is het voor ons onacceptabel dat collega’s tijdens bepaalde inzetten herkenbaar in beeld worden gebracht. Denk bijvoorbeeld aan een inzet bij de ontruiming van een drugslab. In onze organisatie gaan wij hier zelf ook zeer zorgvuldig mee om en we hebben hiervoor ook specifiek beleid in het kader van privacy. Ook zien we helaas nog steeds regelmatig dat slachtoffers herkenbaar in beeld zijn, dat is zelfs strafbaar. Wij vragen dringend aan 112-fotografen hiervoor aandacht te hebben."

ANP: geen beeld van minderjarigen

Gerenommeerde nieuwsmedia, zoals bijvoorbeeld het ANP, delen de zorgen en zeggen geen beeld van minderjarigen te willen gebruiken. Het Zuid-Hollandse Nieuws op Beeld maakte begin van het jaar melding van beeldmateriaal van minderjarigen binnen de beeldbank van het ANP. Het zou gaan om foto's van kinderen onder de 13 jaar.

ANP-hoofdredacteur Freek Staps gaf toen aan de zaak te onderzoeken. “We nemen deze kwestie serieus en zijn er meteen ingedoken. Ook wij willen graag weten of het klopt dat minderjarige fotografen beeld aanleveren en zelf uploaden in onze beeldbank", is te lezen in een verklaring van het persbureau. “Laat duidelijk zijn dat ons uitgangspunt is dat we als ANP geen ruimte in onze beeldbank willen bieden aan minderjarige amateurs.” Het ANP heeft inmiddels het contract beëindigd met een persbureau dat niet kon beloven dat ze geen fotografen jonger dan 16 jaar zouden inzetten. Het onderzoek loopt nog, omdat volgens het ANP meerdere persbureaus elkaar beschuldigen van het inzetten van minderjarige fotografen.

Tussenpersoon

Vaak gaat het aanleveren van foto's via een tussenpersoon. Zo ook bij Lucas: "Ja ik stuur mijn foto's door naar een persbureau en dat verkoopt ze door aan een lokale krant." Dus de lokale krant plaatst dan foto's van ernstige ongevallen, gemaakt door een 15-jarige, bevestigt Lucas. "Eigenlijk wel ja."

Het is niet verboden, maar de vraag dient zich op of dat ethisch verantwoord is. De jonge persfotografen zien zelf behoorlijk wat leed en er wordt soms agressief gereageerd door het publiek op de fotografen.

In 2021 kwamen er 271 meldingen binnen van incidenten waar journalisten bij betrokken waren bij het meldpunt Persveilig, een gezamenlijk initiatief van de NVJ, het Genootschap van Hoofdredacteuren, de politie en het Openbaar Ministerie. Een verdubbeling van het aantal meldingen van een jaar eerder. Vooral fotografen en camerajournalisten blijken vaker het doelwit van agressie.

Iedereen verdient een kans

Het persbureau waar Lucas voor werkt, Media-NN in Nunspeet, wil niet voor camera reageren, maar geeft aan dat iedereen een kans verdient. "Waarom zou je als 16-jarige wel een krantenbaantje kunnen hebben, maar geen foto's kunnen maken?", vraagt het persbureau zich af. "Over de ernst van een incident valt te discussiëren, want elk incident is anders. Maar de jeugd van tegenwoordig ziet op social media ergere dingen dan bij een melding."

Verder geeft Media-NN aan dat alle journalisten een EHBO-cursus krijgen: "Mocht één van onze fotografen eerder dan de hulpdiensten ter plaatse zijn, gaan ze geen foto's maken, maar eerste hulp verlenen totdat er hulpverlening is."

Het bureau ziet het probleem van de inzet van jonge fotografen niet: "Deze jonge jongens zijn vaak altijd al te vinden bij een 112 melding, en kunnen zo via ons er wat geld mee verdienen en nogmaals, de mogelijkheid om door te groeien vinden we erg belangrijk."

Hoe doet Omroep Gelderland dat zelf eigenlijk? (Disclaimer)

Ook Omroep Gelderland neemt in het geval van calamiteiten soms beeldmateriaal af van correspondenten. Wij hebben echter contracten afgesloten met deze correspondenten waarin is aangegeven dat Omroep Gelderland niet met minderjarige fotografen wil werken. We gaan ervan uit dat we onze correspondenten hierin kunnen vertrouwen. Er zijn tot nu toe geen signalen binnengekomen van het tegendeel.

Passie

Volgens persfotograaf Bram van de Biezen zijn de jonge fotografen van alle tijden. Hij herinnert zich een jongetje dat werd weggestuurd door de politie: "Dat is al heel wat jaren geleden bij een ernstig ongeval met een dodelijk slachtoffer. Toen kwam er opeens een jongetje met een petje andersom op zijn hoofd en een grote camera. En die wilde onder het lint doorkruipen. Toen zei de politie dat het niet geschikt was voor hem en dat hij maar naar huis moest gaan. Maar kennelijk was het zijn passie, want ik zie hem tegenwoordig nog wel eens rondlopen. Maar dat was een van de eerste keren dat ik zag dat jongeren de markt overnemen."

Volgens Lucas is het juist goed dat je vroeg begint als fotograaf: "Als je onder de 18 begint, dan ben je op een ouder niveau veel beter, dan dat je als 30-jarige pas begint." Iedereen moet ergens beginnen vindt hij. Lucas denkt overigens ook dat de vergoeding die diverse media voor een foto betalen een rol speelt: "Ik heb meerdere keren te horen gekregen dat 112-fotografie niet meer interessant is voor professionele beroepsfotografen omdat de media veel te weinig betalen. Mede daarom zijn er juist zoveel jonge fotografen."

Door: Niels Kater, RTV Nunspeet i.s.m. Omroep Gelderland