ADHD en hormonen: Medicatie lijkt vrouwen extra steun te geven

Tijdens de menstruatiecyclus zijn er twee hormonen belangrijk: oestrogeen en progesteron. In de tweede helft van de cyclus daalt oestrogeen, wat voor vrouwen met ADHD erg lastig kan zijn.

“Oestrogeen stimuleert de aanmaak van dopamine en heeft een soortgelijk effect in de hersenen als dopamine.” Maar mensen met ADHD hebben een tekort aan dopamine, wat voor een klap zorgt tijdens de cyclus. “In de eerste helft gaat het wel redelijk, maar in de tweede helft van de cyclus, wanneer oestrogeen daalt, wordt het lastig.

Vooral de week voor de menstruatie kan zwaar zijn, legt De Jong uit. “Oestrogeen is dan laag, progesteron is aan het dalen in een situatie met een vrouw met ADHD met al een laag dopamine. Ik zeg altijd ‘min keer min is helemaal kut’.” Tijdens haar werk hoort ze welke klachten dit oplevert bij vrouwen: “Woede-uitbarstingen, suïcidale gedachten maar ook de ADHD-klachten die verergeren. Ze snappen er geen zak van en dan begint de menstruatie.”

Maxime de Jong heeft met collega’s een plan gemaakt. “In de week voorafgaand aan de menstruatie hebben vrouwen last, oestrogeen doet hetzelfde als dopamine, ADHD-medicatie doet dopamine omhoog, dus wat nou als we in die week de medicatie wat ophogen.” Uiteindelijk hebben negen verschillende vrouwen in een vrouwengroep de theorie getest.

“Alle negen waren positief en alle negen wilde ermee doorgaan”, vertelt De Jong. Het leven werd makkelijker voor de vrouwen. “Iemand zei letterlijk dat ze meer controle over haar emotionele reacties heeft. Verder noemde ze verbeterde productiviteit, in de zin dat ze niet alles hoefden te laten vallen. Als ze in die week een rekening moesten betalen, dan lukte dat nu wel en dat is een fijne uitkomst.” 

Het aantal mensen dat medicijnen gebruikt voor ADHD-klachten neemt toe. Dat blijkt uit cijfers van Stichting Farmaceutische Kengetallen. In 2025 gaven Nederlandse openbare apotheken aan ongeveer 267.000 volwassenen ADHD-medicatie mee. Dat is een stijging van 15 procent, ten opzichte van de 233.000 gebruikers in 2024.

De algemene stijging heeft volgens arts-onderzoeker Maxime de Jong verschillende redenen. “De diagnostiek neemt toe, dus mensen worden meer herkend en de angst rondom de medicatie is wat minder. Er komt steeds meer onderzoek waaruit blijkt dat het behoorlijk veilig is en het leven makkelijker kan worden, dus mensen gaan het gebruiken.”

Uit cijfers van Zorginstituut Nederland, gepubliceerd op vzinfo.nl, valt het regionale beeld op. In de regio Zwolle, waar de VRMG-regio onder valt, gebruikten in 2024 bovengemiddeld veel mensen ADHD-medicatie. Het ging per duizend inwoners om 19 mensen, terwijl het landelijke gemiddelde toen iets hoger dan 17 was. 

Een wetenschappelijke onderbouwing voor het hoge medicatiegebruik in de regio, is er niet. In 2022 deden het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en Trimbos Instituut onderzoek naar regionale verschillen in voorschrijven van ADHD-medicatie. Uit gesprekken met experts bleek dat onder andere de visie op ADHD en de behandeling ervan invloed kan hebben op het medicatiegebruik. Als ADHD-symptomen door de omgeving als normaal gezien worden, neigt iemand minder snel naar medicatie bijvoorbeeld.

Jarenlang gebruikten mannen meer ADHD-medicatie dan vrouwen. Sinds 2024 zit daar verandering in en vorig jaar gebruikten vrouwen meer medicatie. De Jong vindt dat een positieve ontwikkeling en verklaart de toename. “Vrouwen zijn lang niet herkend en worden dat nu steeds beter. Medicatie kan een optie zijn waardoor het leven chronisch beter en makkelijker kan worden. Eindelijk hebben ze toegang tot die zorg.”